ECO-FRIENDLY RETANNING APPLICATIONS: ROLE OF TRANSGLUTAMINASE ENZYME (TGase) IN POST TANNING PROCESSES FOR TANNERY POLLUTION LOAD REDUCTION

Deri sektoru, deri uretim i s lemlerinden kaynaklanan cevre kirlili g i nedeniyle artan bir bask i alt i ndad i r. Uretimin ve urunun cevreye olan etkisini en aza indirmek ac i s i ndan temiz uretim yontemleri buyuk onem ta s i maktad i r. Temiz uretim sureclerinde, geleneksel teknolojilerin yerine enzimlerin kullan i m i veya enzim destekli yontemler, cevre kirlili g ini azaltmak ac i s i ndan yeni alternatif teknolojiler aras i nda umut vaad etmektedir. Transglutaminaz (TGase) enzimi, g i da sistemlerinde, proteinlerinin fonksiyonel ozelliklerini de g i s tirmek icin yayg i n olarak kullan i lan transferaz s i n i f i bir enzimdir. TGase enziminin en onemli ozelli g i capraz ba g olu s umunu artt i rmas i d i r. Bu cal i s mada, deri uretimi s i ras i nda, retenaj i s leminde TGase enziminden yararlanma olanaklar i ara s t i r i larak, TGase kullan i m i n i n, deri ozellikleri ve proses at i ksular i n i n kirlilik yuku uzerine etkisi ortaya konulmu s tur. Ara s t i rmada uc farkl i grup olu s turulmu s tur. Birinci grupta; %1, %2 ve %3 olmak uzere farkl i oranlarda TGase enzimi kullan i larak optimum TGase enzimi oran i tespit edilmi s tir. I kinci grupta; retenaj i s leminde ya g lama ve boyama i s lemi d i s i nda hicbir dolgu maddesi kullan i lmam i s t i r. Ucuncu grupta ise; geleneksel bir retenaj yontemi uygulanm i s t i r. Tum gruplarda ya g lama ve boyama i s lemleri ayn i s ekilde yap i lm i s t i r. Her bir yontemde ortaya c i kan at i ksular i n kirlilik yuku ile derilerin hidrotermal stabilitesi, renk ozellikleri, cekme dayan i m i ve uzama, y i rt i lma yuku dayan i m i ve organoleptik ozellikleri ara s t i r i lm i s t i r. Cal i s ma sonuclar i ; enzim destekli retenaj yonteminin derilerin fiziksel ozelliklerini di g er iki yonteme gore iyile s tirdi g ini gostermi s tir. Derilerin hidrotermal stabilitesi ise, TGase kullan i lan orneklerde di g er deri orneklerine gore daha yuksek bulunmu s tur. Yontemler aras i nda en carp i c i sonuc ise, proses sonucu olu s an at i ksu kirlilik yukunde elde edilmi s tir; retenaj i s leminde TGase kullan i m i n kimyasal oksijen ihtiyac i n i geleneksel retenaj yontemine gore yakla s i k %47, toplam azot miktar i n i n ise; %50,4 oran i nda azaltt i g i ortaya konmu s tur.